Jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol: identiteit eerst

Steeds meer professionals komen op een punt waarop leiderschap zich aandient. Soms expliciet, soms subtiel. Je krijgt meer verantwoordelijkheid, gaat anderen aansturen of wordt gevraagd richting te geven. De vraag is dan niet of je jezelf moet voorbereiden, maar hoe je jezelf voorbereidt op een leiderschapsrol.

Bij Stratego Development zien we een rode draad. Wie leiderschap benadert als een volgende functie, loopt vroeg of laat vast. Wie leiderschap ziet als een rol waarin je jezelf elke dag meeneemt, bouwt duurzaam leiderschap op. In dit artikel lees je hoe je die voorbereiding bewust, diepgaand en praktisch vormgeeft.

Jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol

Wat betekent jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol?

Jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol betekent niet dat je alvast taken oefent of managementboeken leest. Het betekent dat je onderzoekt wie jij bent wanneer anderen op jou rekenen.

Voorbereiding speelt zich af op drie niveaus: identiteit, gedrag en impact. Identiteit gaat over wie jij bent in relatie tot verantwoordelijkheid. Gedrag gaat over hoe je handelt onder druk, onzekerheid en spanning. Impact gaat over het effect van jouw aanwezigheid op anderen.

Effectief leiderschap ontstaat wanneer deze drie met elkaar in lijn zijn.

Van professional naar leidinggevende: een fundamentele overgang

De overgang van professional naar leidinggevende is geen promotie, maar een roltransformatie. Waar je eerder werd gewaardeerd om je inhoud en expertise, word je nu beoordeeld op de manier waarop je besluiten neemt, communiceert en anderen laat groeien.

Veel startende leiders onderschatten deze verschuiving. Ze blijven doen wat hen succesvol maakte in hun vorige rol, terwijl de context fundamenteel verandert.

Voorbereiding op een leiderschapsrol vraagt daarom om loslaten én herpositioneren. Je verschuift van zelf presteren naar anderen laten presteren.

Waarom identiteit cruciaal is bij de voorbereiding op leiderschap

Leiderschap begint niet bij wat je doet, maar bij wat je gelooft. Overtuigingen over macht, verantwoordelijkheid, conflict en controle sturen je gedrag, vaak zonder dat je het doorhebt.

Wanneer identiteit niet onderzocht wordt, ontstaat aangeleerd leiderschap. Er groeit een kloof tussen binnen- en buitenkant. Teams voelen dat, zelfs wanneer prestaties op papier goed zijn.

Wanneer identiteit wél onderzocht wordt, ontstaat consistentie. Gedrag wordt voorspelbaar in de goede zin van het woord. Vertrouwen groeit. Leiderschap voelt natuurlijk en geloofwaardig.

Leiderschap dat niet geworteld is in identiteit kost energie. Leiderschap dat dat wel is, geeft energie.

Persoonlijk leiderschap ontwikkelen vóór je leider wordt

Persoonlijk leiderschap ontwikkelen is geen luxe, maar een voorwaarde voor startend leiderschap. Het vraagt dat je verantwoordelijkheid neemt voor je reacties, je keuzes en je invloed.

Stel jezelf daarom vragen als: waar neem ik verantwoordelijkheid en waar vermijd ik die? Hoe reageer ik wanneer ik geen controle heb? Welke patronen neem ik mee uit eerdere rollen? Wat vind ik lastig in het aanspreken van anderen, en waarom?

Deze vragen vormen het fundament van effectieve voorbereiding op leiderschap. Ze brengen je van automatische reactie naar bewuste keuze.

Gedrag volgt altijd identiteit

Gedrag is zichtbaar. Identiteit niet. Toch is gedrag altijd een afgeleide van wat eronder ligt.

Wie moeite heeft met grenzen stellen, heeft vaak overtuigingen over aardig gevonden willen worden. Wie feedback vermijdt, draagt overtuigingen over conflict. Wie controleert tot in detail, worstelt meestal met vertrouwen.

Wie zich voorbereidt op een leiderschapsrol zonder deze onderliggende lagen te onderzoeken, optimaliseert symptomen in plaats van oorzaken. Duurzaam leiderschap vraagt dat je onder de oppervlakte durft te kijken.

Wat vraagt startend leiderschap in de praktijk?

Startend leiderschap vraagt minder om perfecte antwoorden en meer om aanwezigheid. Teams verwachten geen foutloze leider, maar duidelijkheid en richting.

Dat betekent dat je zegt wat je weet én wat je nog niet weet. Dat je besluiten neemt ondanks onzekerheid. Dat je spanning niet uit de weg gaat, maar leert dragen.

Effectief leiderschap ontstaat wanneer je verantwoordelijkheid neemt voor het proces, niet alleen voor de uitkomst.

Van inzicht naar handelen

Voorbereiding wordt pas waardevol wanneer inzicht wordt omgezet in gedrag. Dat begint met het formuleren van je eigen leiderschapskompas. Waar sta jij voor? Wat vind je niet acceptabel in samenwerking? Welk gedrag wil je blijven tonen wanneer de druk toeneemt?

Daarnaast helpt het om na belangrijke interacties bewust stil te staan bij je impact. Wat was je intentie? Wat was het effect? Wat zegt dat over jouw leiderschap?

En wanneer je een lastig gesprek verwacht, benoem vooraf wat je spannend vindt, wat je geneigd bent te vermijden en wat jouw verantwoordelijkheid is. Door spanning vooraf onder ogen te zien, vergroot je je handelingsruimte.

Veelgemaakte misvattingen

Veel professionals denken dat ze eerst volledig zeker moeten zijn voordat ze leiderschap kunnen dragen. Anderen vinden dat ze nog te weinig ervaring hebben of dat leiderschap vanzelf wel komt.

De realiteit is anders. Leiderschap ontwikkel je door bewust te oefenen voordat het formeel van je wordt gevraagd. Wie wacht tot de rol start, ontwikkelt reactief. Wie eerder begint, ontwikkelt intentioneel.

Definitie

Voorbereiding op een leiderschapsrol is het proces waarin professionals hun identiteit, overtuigingen en gedrag afstemmen op de verantwoordelijkheid die leiderschap met zich meebrengt, met als doel effectief en geloofwaardig leiding te geven.

Veelgestelde vragen

1. Wanneer begin je met jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol?

Idealiter een tot twee jaar voordat de rol formeel start, zodat je ontwikkeling niet afhankelijk wordt van externe druk.

2. Heb je leiderschapservaring nodig om leider te worden?

Nee. Zelfinzicht en begeleiding zijn vaak bepalender dan formele ervaring.

3. Wat is het verschil tussen leiderschap en management?

Management richt zich op systemen en processen. Leiderschap richt zich op mensen en richting.

4. Hoe weet je of je klaar bent voor leiderschap?

Je bent nooit volledig klaar. Wel kun je bewust genoeg zijn om verantwoordelijkheid te dragen.

5. Wat helpt het meest bij voorbereiding op leiderschap?

Zelfreflectie, eerlijke feedback en het durven aangaan van spanning.

Leiderschap begint voor de rol

Jezelf voorbereiden op een leiderschapsrol is geen kwestie van wachten tot het moment daar is. Het is een bewuste keuze om verantwoordelijkheid te nemen voor wie je bent, hoe je handelt en welke impact je wilt hebben.

Bij Stratego Development werken we vanuit één uitgangspunt: identiteit bepaalt gedrag, gedrag bepaalt impact.

Wie dat serieus neemt, zet geen volgende stap in zijn carrière. Die zet een fundamentele stap in zijn leiderschap.